İST DanışmanlıkKısa Cevap: Personel temini firması seçerken bakılacak ilk şey İŞKUR izin belgesidir — izinsiz aracılık yasaktır ve riski işverene de yansır. Ardından sırasıyla: aday teslim süresinin sözleşmede yazılı olması, çalışma modelinin ihtiyaca uygunluğu, geçici iş ilişkisi sınırlarına hâkimiyet, sektör deneyimi, yerine koyma güvencesi, fiyatlandırmanın şeffaflığı ve adaydan ücret alınmaması.
Personel temini, dışarıdan bakıldığında basit bir aracılık işi görünür: firma aday bulur, siz işe alırsınız. Gerçekte ise seçtiğiniz firmanın yasal yetkisi, sözleşme kurgusu ve mevzuat bilgisi doğrudan sizin sorumluluğunuza yansır. Aşağıdaki sekiz kriter, teklif karşılaştırırken kullanabileceğiniz bir kontrol listesidir.
1. İŞKUR izin belgesi var mı?
Bu, pazarlık konusu olmayan tek maddedir. Özel istihdam büroları İŞKUR tarafından izin verilerek faaliyet gösterir; izin belgesi üç yıl geçerlidir ve süresi dolduğunda yenilenmesi gerekir.
Ne sorun: “İzin belgesi numaranız nedir?” Cevap veremeyen veya web sitesinde yayınlamayan bir firmayla çalışmayın. İŞKUR yetkili büroların listesini yayınlar; numarayı doğrulayabilirsiniz.
2. Aday teslim süresi sözleşmede yazıyor mu?
“Hemen buluruz” bir taahhüt değildir. Ciddi bir firma, talep sonrası kaç iş günü içinde ön elemeden geçmiş aday listesi ileteceğini rakamla söyler ve bunu sözleşmeye yazar.
Ne sorun: “Talebimden kaç iş günü sonra aday listesi alırım ve bu sözleşmede yer alıyor mu?”
3. Hangi çalışma modelini sunuyor?
Üç temel model vardır ve ihtiyacınıza uymayan model, ilk aydan itibaren maliyet ve uyum sorunu yaratır.
| Model | İşveren kim | Ne zaman doğru seçim |
|---|---|---|
| Seçme ve yerleştirme | Siz | Kalıcı kadro |
| Geçici iş ilişkisi | Büro | Kapasite artışı, sezonluk, dönemsel yoğunluk |
| Bordrolama / outsourcing | Büro | Özlük ve operasyon yükünü devretmek |
Ne sorun: “İhtiyacım dönemsel; hangi modeli öneriyorsunuz ve neden?”
4. Geçici iş ilişkisinin sınırlarını biliyor mu?
Bu, firmanın mevzuat bilgisini ölçen en hızlı testtir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 7. maddesine göre:
- Kapasite artışı hâlinde geçici işçi sayısı, işyerindeki işçi sayısının dörtte birini geçemez
- On ve daha az işçi çalıştıran işyerlerinde beş işçiye kadar kurulabilir
- Sözleşme en fazla dört ay, toplam sekiz ayı geçmemek üzere en fazla iki kez yenilenebilir
- Toplu işçi çıkarılan işyerlerinde, kamu kurumlarında, yer altı maden işlerinde, grev ve lokavt sırasında kurulamaz
Ne sorun: “Bende şu an X çalışan var; kaç geçici işçi çalıştırabilirim?” Doğru cevap bir hesaplama içerir, “istediğiniz kadar” değil.
5. Sizin sektörünüzde çalışmış mı?
Otel sektöründe kat görevlisi bulmakla, fabrikada gece vardiyasına makine operatörü bulmak aynı iş değildir. Ön eleme kriterleri sektöre göre değişir: birinde hafta sonu çalışma, diğerinde servis güzergâhına mesafe belirleyicidir.
Ne sorun: “Benim sektörümde hangi pozisyonlarda kaç yerleştirme yaptınız? Ön elemede hangi kriterleri kullanıyorsunuz?”
6. Yerine koyma güvencesi var mı?
İşe alınan personelin ilk haftalarda ayrılması sektörün gerçeğidir. Önemli olan bunun sonucunu kimin üstlendiğidir.
Ne sorun: “Personel ilk üç ay içinde ayrılırsa ne oluyor? Ek ücret talep ediliyor mu?” Bu maddenin sözleşmede açıkça yer alması gerekir.
7. Fiyatlandırma şeffaf mı?
Seçme ve yerleştirmede ücret genellikle işe alınan personelin brüt maaşı üzerinden tek seferliktir. Geçici iş ilişkisi ve bordrolamada personel maliyetine aylık hizmet bedeli eklenir.
Ne sorun: “Toplam maliyet neyi kapsıyor, neyi kapsamıyor? SGK, İSG eğitimi, sağlık raporu ve iş kıyafeti kimin üzerinde?” Kalem kalem yazılı teklif isteyin.
8. Adaydan ücret alıyor mu?
Yönetmelikte sayılan istisnai meslekler ve üst düzey yöneticiler hariç, özel istihdam bürosu iş arayandan hiçbir ad altında ücret alamaz.
Bu sadece bir mevzuat maddesi değil, aynı zamanda bir kalite göstergesidir: adaydan para alan bir yapı, aday havuzunu ödeme yapanlardan oluşturur — sizin ihtiyacınıza uygun olanlardan değil.
Ne sorun: “Adaylardan herhangi bir ücret alıyor musunuz?”
Yabancı Personel Düşünüyorsanız Dokuzuncu Kriter
Yabancı uyruklu personel istihdam edecekseniz, temin ile çalışma izni sürecinin aynı yerden yürütülüp yürütülmediğini sorun. Kota (5 Türk) şartı, kota kaldırma yazısı, çalışma izni dosyası ve ikamet süreçleri ayrı uzmanlık gerektirir. İki ayrı tedarikçiyle çalışmak, süreç uzadığında sorumluluğun kimde olduğunu belirsizleştirir.
Kontrol Listesi
| # | Soru |
|---|---|
| 1 | İŞKUR izin belgesi numarası nedir? |
| 2 | Aday teslim süresi kaç iş günü, sözleşmede yazıyor mu? |
| 3 | Hangi çalışma modelini öneriyor, neden? |
| 4 | Kaç geçici işçi çalıştırabileceğimi hesaplayabiliyor mu? |
| 5 | Benim sektörümde referansı var mı? |
| 6 | İlk üç ay yerine koyma güvencesi var mı? |
| 7 | Fiyatlandırma kalem kalem yazılı mı? |
| 8 | Adaydan ücret alıyor mu? |
| 9 | Yabancı personel için çalışma izni sürecini de yürütüyor mu? |
Sıkça Sorulan Sorular
Güvenilir personel temini firması nasıl anlaşılır?
İlk kontrol İŞKUR izin belgesidir. Ardından aday teslim süresinin sözleşmede yazılı olması, yerine koyma güvencesi, şeffaf fiyatlandırma ve adaydan ücret alınmaması bakılması gereken temel kriterlerdir.
Personel temini firması ücreti kimden alır?
İşverenden. İstisnai meslekler ve üst düzey yöneticiler dışında iş arayandan ücret alınması mevzuata aykırıdır.
Personel temini ücreti nasıl hesaplanır?
Seçme ve yerleştirmede genellikle işe alınan personelin brüt maaşı üzerinden tek seferlik bir bedel uygulanır. Geçici iş ilişkisi ve bordrolamada personel maliyetine aylık hizmet bedeli eklenir.
Sözleşmede mutlaka olması gereken maddeler nelerdir?
Aday teslim süresi, çalışma modeli ve süresi, yerine koyma güvencesi ve süresi, ücretlendirmenin kapsamı, İSG eğitimi ve sağlık raporu sorumluluğu, gizlilik ve KVKK maddeleri.
Yabancı personel için ayrı firma ile mi çalışmalıyım?
Gerekmiyor. Hem personel temini hem çalışma izni yetkinliği olan bir firmayla çalışmak süreci kısaltır ve sorumluluğu tek adreste toplar.
İST Danışmanlık, İŞKUR onaylı özel istihdam bürosu olarak personel temini ve yabancı çalışma izni süreçlerini tek çatı altında yürütür. Personel temini hizmetimizi inceleyin, özel istihdam bürosunun nasıl çalıştığını okuyun veya +90 555 877 56 92 numarasından bize ulaşın.
