İST DanışmanlıkKısa cevap: Hayır, 5 Türk çalıştırma şartı tamamen kalkmadı. Kural prensip olarak yürürlüktedir: bir işyerinde her yabancı çalışan için en az 5 Türk vatandaşının SGK’lı olarak çalıştırılması gerekir. Ancak 2026 itibarıyla belirli sektörler ve koşullar için istisnalar tanınmıştır; bu yüzden “şart kalktı” algısı oluşmuştur.
Son dönemde işverenler arasında “5 Türk işçi çalıştırma şartı kaldırıldı” şeklinde yaygın bir yanlış algı var. Bu yazıda kuralın gerçekte ne olduğunu, hangi durumlarda esnetildiğini ve işverenler için ne anlama geldiğini güncel mevzuatla açıklıyoruz.
Yabancı Personel Kotası (5 Türk Şartı) Nedir?
Yabancı işçi çalıştırmak isteyen firmaların çalışma izni başvurularında aranan en önemli kriterlerden biri, işyerinde her bir yabancıya karşılık kaç Türk vatandaşının çalıştırıldığıdır. Bu kritere halk arasında “yabancı işçi kotası” veya “5 Türk şartı” denir.
Kural şu şekilde işler: İşyerinde çalışan her 1 yabancı için 5 Türk vatandaşının aynı işyerinde SGK’lı olması gerekir. Örneğin 2 yabancı çalıştırmak isteyen bir işyerinde en az 10 Türk vatandaşı istihdam edilmelidir.
“5 Türk Şartı Kalktı” Algısı Neden Oluştu?
Şartın tamamen kaldırıldığı yönündeki algı doğru değildir. Gerçekte olan şey, kuralın belirli istisnalarla hafifletilmesidir. Kural prensip olarak devam etmekte; yalnızca aşağıdaki özel koşullarda esnetilmektedir.
İstisnalar: 5 Türk Şartının Aranmadığı Durumlar
1. Ciro (Net Satış) İstisnası
Son yıl net satış tutarı 50 milyon TL ve üzeri olan işyerlerinde, ilk 5 yabancı işçi için 5 Türk vatandaşı şartı aranmaz. Ancak 6. yabancıdan itibaren kural yeniden uygulanır.
2. Uzun Süreli İkamet Eden Yabancılar
Türkiye’de son 5 yıl içinde en az 3 yıl yasal olarak ikamet eden yabancılar için yapılan başvurularda, en fazla 3 yabancı ile sınırlı olmak üzere istihdam (5 Türk) ve mali yeterlilik kriterleri uygulanmaz.
3. Sektörel İstisnalar
Turizm, ev hizmetleri (bakım) ve bazı özel sektörlerde kota kriteri farklı uygulanır veya hafifletilir. Örneğin ev hizmetlerinde bakıcı istihdamında 5 Türk şartı aranmaz.
4. Özel Statüler
Turkuaz Kart sahipleri, bazı yatırımcı ve kilit personel statüleri ile belirli bakanlık teşvikleri kapsamındaki başvurularda kota kriteri uygulanmayabilir.
Özet Karşılaştırma Tablosu
| Durum | 5 Türk Şartı Aranır mı? |
|---|---|
| Standart işyeri, ilk yabancı | Evet (5 Türk) |
| Net satış ≥ 50 milyon TL, ilk 5 yabancı | Hayır |
| Aynı işyeri, 6. yabancıdan itibaren | Evet |
| Son 5 yılda 3 yıl ikamet eden yabancı (ilk 3 kişi) | Hayır |
| Ev hizmetleri (bakıcı) | Hayır |
| Turkuaz Kart / kilit personel | Genelde Hayır |
İşverenler İçin Ne Anlama Geliyor?
“5 Türk şartı kalktı” varsayımıyla eksik başvuru yapmak, en sık karşılaşılan red nedenlerinden biridir. Doğru yaklaşım, işyerinizin cirosunu, mevcut SGK’lı personel sayısını ve yabancının statüsünü önceden değerlendirip başvuruyu buna göre kurgulamaktır. İST Danışmanlık olarak işyerinizin durumuna göre kota muafiyetlerinden yararlanıp yararlanamayacağınızı analiz ediyor ve başvuruyu buna göre hazırlıyoruz.
Sık Sorulan Sorular
5 Türk çalıştırma şartı kalktı mı?
Hayır, tamamen kalkmadı. Kural prensip olarak geçerlidir; yalnızca ciro, ikamet süresi ve sektör bazında istisnalar tanınmıştır.
Her yabancı için kaç Türk çalıştırmak gerekir?
Standart uygulamada her 1 yabancı için 5 Türk vatandaşının aynı işyerinde SGK’lı olarak çalışması gerekir.
Ciro istisnası nedir?
Son yıl net satışı 50 milyon TL ve üzeri olan işyerlerinde ilk 5 yabancı için 5 Türk şartı aranmaz; 6. yabancıdan itibaren kural yeniden uygulanır.
İlk yabancı işçi için de 5 Türk şartı geçerli mi?
Evet, standart işyerlerinde ilk yabancı çalışan için de 5 Türk şartı aranır. İstisnalar yalnızca belirli ciro, ikamet ve sektör koşullarında geçerlidir.
Ev hizmetlerinde bakıcı için 5 Türk şartı aranır mı?
Hayır, ev hizmetlerinde yabancı bakıcı istihdamında 5 Türk çalıştırma şartı aranmaz.
